SPORDA YARALANMALAR

Bir sporcu için yaralanma ve sakatlanma son derece önemlidir.Zira bu durum o

sporcunun spor hayatını tamamen engelleyebilir.Sporda yaralanmalar 3 durumda oluşur.

1.Kendi kusuru ile 2.karşısındaki sporcunun kusuru ile 3.Kaçınılmaz durumlar(Çevresel

nedenler).

YARALANMA NEDENLERİ : Aşırı,uzun süreli antrenmanlar,ısınma hareketlerinin ve soğuma

egzersizlerinin yeterli olmaması,gereğinden fazla güç kullanılması,vücuduna yeterli esnekliği

sağlayamaması,yapılan tehlikeli ve hatalı hareketler,spor yapılacak zeminin düzgün

olmaması,psikolojik durumlar,ışık,sıcaklık,nemin uygun olmaması,sporcunun sağlık durum

bozukluğu v.b. nedenlerdir.

Spor yaralanmalarında oluşan problemlerin büyük bir kısmı sorun oluşturmayan, geri

kalan kısım ise tedavi gerektiren ciddi yaralanmalardır. Spor yaralanmalarında sıklıkla

gördüğümüz bulgular ağrı, şişlik ve morarmadır. Bu üç bulguya eklemin ya da kemiğin

anormal hareketi ve anormal görüntüsü eklenmişse kırık ve eklemin çıkığı birlikte olabilir.

Kemikte kırık ve eklemde çıkık olması yaralanmanın daha şiddetli olduğunun göstergesidir.

Bu durumda genel olarak eklem ve kemiğin hareketsiz hale getirilip tıbbi yardım istenmesi

gerekir. En fazla kas, tendon, eklem kapsülü ve kıkırdak gibi yumuşak dokular yük

altında kalır ve yaralanırlar. Bunların yanı sıra; ağır travmalar sırasında kemikler

ve iç organ yaralanmaları da görülmektedir.Acil servislere spor yaralanmaları

başvuruluların ilk sırasında Tendon-kas yaralanmaları vardır ve tüm

başvurularının % 30’unu oluşturur.Ondan sonra kırıklar,cilt lezyonları,sıyrıklar

başvuru sıklık sırasını oluşturur.Bölgesel olarak ise birinci sırada ayak

bilekleri,parmaklar ve yüz yaralanmaları gelir.Ayak bilek yaralanması

sonrasında ayağa basılamıyor yük verilemiyorsa,şiddetli

ağrı,şişlik,uyuşukluk,morarma varsa,eklem bütünlüğü bozulmuş ise

mutlaka doktora baş vurmak gerekir.

Spor yaralanmaları genel olarak yapılan spora göre vurma ve çarpmaya bağlı travmalar olarak

görülür.Sporların çeşidine göre yaralanma yerleri değişebilir.Mesela Judoda el bileği ve

parmaklarda bağ yaralanmaları ile birlikte kafa travmaları sık görülür.Boks da kafaya sık

darbe alındığından,kaş bölgesinde açılma burunda kırık ve eğilme sık görülür,halterde

göğüs,gövde kasları ile bel kaslarında en sık sakatlanmalara rastlanır.

Yaralanmalar akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrılır.

1. Akut yaralanmalar: Vücudun bir bölümünün aşırı hıza ve fazla yüke maruz

bırakılması akut yaralanmalara sebep olabilir. Akut yaralanmalara örnek olarak

düşmeler, çarpmalar, darbeler, burkulmalar, kırık ve çıkıklar verilebilir.

2. Kronik yaralanmalar: Kronik yaralanmalar genel olarak aynı aralıksız olarak

hareketin tekrarlanmasından kaynaklanır. Kronik yaralanmalara örnek olarak ise stres

kırıkları ve tenisçi dirseği verilebilir.

Yaralanmalarda ilk müdahaleler çok önemlidir.Her türlü spor yaralanmalarında öncelikli

olarak aktiviteyi durdurmak gerekir.Zira yaralanmış kısmın kullanılması veya zorlanması

sorunun daha fazla büyümesine yol açabilir.İlgili bölge kısa sürede hızla şişiyorsa ciddi bir

hasar söz konusudur.Bu durumda yaralanan bölgenin korunması için atelleme veya

bandajlama yapılması gerekir.Soğuk uygulamak,ilgili bölgeyi kalp hizasının üstüne

kaldırmak kanamayı azaltacaktır.

 

Sakatlanmanın daha ciddi boyutlara çıkmasını önlemek için ilk yardım uygulamaları büyük

önem taşır.Bu gibi durumlarda son karar her zaman hekimin sorumluluğu

altındadır.Ancak hekime ulaşıncaya kadar geçen sürede ilk yardımın yapılması çok

önemlidir.

Acil yardımın ilk basamağı İSTİRAHAT,BUZ UYGULAMASI,BANDAJ VE YARALI

ORGANIN YUKARIYA KALDIRILMASIDIR.

SOĞUK TEDAVİSİNİN UYGULAMASI : Sakatlıktan sonraki ilk 2-4 gün içersinde

yapılır.İlk gün 2 saatte bir 15-20 dakika olmak üzere uygulama yapılır.İlk günden sonra 15-

25 dakika arasında tatbik edilmelidir.Soğuk uygulama yapılan madde ile deri arasında

mutlaka bir şey koyulması,bulunamıyorsa giysi üzerinden uygulama yapılmalıdır.Soğuğun

yanında varsa kanamayı durdurmak ve şişliği kontrol altına almak için lokal bası uygulanması

gerekir.bunun için elastik bandaj kullanılabilir.

Yaralanmış bölgeye masaj,sıcak uygulaması ve zorlayıcı şekilde muayene

yapılmamalıdır.

KIRIKLARDA İLK YARDIM :Kırık bölgesinde şekil bozuklukları görülür.Bölgesel

kanamaya bağlı şişme,dokunma ve hareketlerle birlikte şiddetli ağrı duyulur.

İlk uygulama olarak hareketi kısıtlamak için atelleme gerekir.Kemikte kırıklar birbirinden

ayrılmışsa bunları düzeltmeye çalışmamalı,en kısa zamanda doktora baş vurmalıdır.

BOYUN VE BAŞ YARALANMALARI : Bu bölgedeki en ciddi yaralanma boyun

omurlarındaki kırıktır.Yapacağımız en önemli yardım sağlık ekipleri gelene kadar boynu

hareketsiz hale getirmek,varsa boyunluk takmaktır.Aksi takdirde kırık kemiğin omuriliği

yaralaması nedeniyle boyundan aşağı felç hatta ölüm görülebilir.

SIRT VE BEL YARALANMALARI : Eğer varsa omur kemiklerinin kırıkları da omuriliğin

yaralanmasına neden olarak felç yapabilir.Burada da sırt ve bel bölgesinin çok hareket

ettirilmeden tıbbi yardım istenmelidir.

BURKULMALAR : Ayak bilek burkulmaları en sık yaralanmalardır.Ayak bileğinin içe ve

dışa doğru aşırı zorlanması iç ve dış bağlarda hasar meydana getirir.İlk yardım olarak Buz

uygulamak gerekir.Jel sürülür ve baskılı bandaj yapılır.Burkulan tarafta bacak yüksekte

tutulur.Böylece yer çekiminin etkisi ile şişme engellenmeye çalışılır.

KRAMPLAR : Kas spazmları sportif aktivitelerde çok sık görülür.Aniden gelişir ve çok

ağrılıdır.Bu durumda sakin olunmalı ve kendiliğinden geçeceği bilinmelidir.Spazma uğrayan

adalenin gerilmesi düzelmeyi hızlandırır.Sık kramp geçirenlerde Magnezyum alınması

yardımcı olabilir.

SU TOPLAMASI : Derinin altında sıvı birikimidir.Bu durumda sıvı boşaltılmalı ve bölge

dezenfekte edilmeli ve etkilenen alan hava geçişi sağlayacak şekilde pansuman yapılır.

KASIK ZORLANMASI : Uyluğun iç kısmındaki kas ve tendonların aşırı zorlanmasından

dolayı oluşur.Uyluğun iç kısmında şiddeti gittikçe artan ağrı duyulur.etkilenen bölgeye 20

dakika kadar buz uygulanır ve baskılı bandaj yapılır.3 gün içinde gerdirme ve gevşetme

egzersizlerine başlanabilir.

SPOR YARALNMALARINDAN KORUNMAK İÇİN : Aşırı aktivitelerden,tekrarlayıcı

zorlanmalardan kaçınılmalıdır.Antrenman öncesi ısınma hareketlerine ve antrenman sonrası

soğuma hareketlerine özen gösterilmelidir.Hatalı hareketlerden sakınılmalıdır.Vücudu

 

güçlendirmek,vücut esnekliğinive kondüsyonu arttırmak için kültür fizik hareketlerini

gerektiği şekilde yapmak,dengeli beslenmek,vücuttan su kaybını önlemek önemlidir.

EN ÖNEMLİ KORUNMA SAKATLANMAMAYA ÇALIŞMAKTIR.

Dr.NUHİ HEKİMOĞLU