UCHİMATA VE KAS GÜCÜ
Uchi mata (内股)ro Kano ‘nun orijinal 40 tekniğinden biridir Gokyo (no waza) tradisyonel olarak 2. Gurupta (Dai Nikyo) incelenir di Kodokan judo da, Ashi waza / Ayak tekniği olarak incelense de, bacakla yapılanlar da mevcuttur. ,Günümüz nage no kata sında 3. ve son tekniktir .
Müsabakalarda çok sık yapılan tekniklerden biridir.
UCHİ MATA
Fransa % 25.5
Japonya % 15.8
Rusya % 11.4
Diğer ülkeler yaklaşık % 18.8 oranla yapılmaktadır
Pahalı / zorlu teknikler/ O waza… Ucuz teknikler / ko waza enerji harcama oranları
Uchi mata …………. 4.2 k joule
O soto gari…………..4.6 k joule
Ippon Seoi nage………5.3 k joule
Koshi Guruma………..5.8 k joule
Tai otoshi…………….4.9 k joule enerji harcanan olarak hesaplanmıştır
UCHİ MATA GİRİŞ VE YAPIŞ ÇEŞİTLERİ
• Ashi uchi mata
• Koshi uchi mata
• Shomben (Çiş yapan köpek) Uchi mata
• Mae mawari uchi mata
• Ko uchi mata
• Mawari komi uchi mata
• Ken ken uchi mata
• Tobi komi uchi mata
• Flamingo uchi mata
• Sankaku ashi uchimata
• Morote eri uchi matas
Genellikle çok kuvvetli insanların daha çok halter kaldıracağı, gülle atanların en
kuvvetlisinin gülleyi daha ileri atacağına inanılır. Bu yanlış bir inanıştır.
Mekanik güç, kuvvet ve hızın çarpımına eşittir. Kas gücü hem kas kuvveti hem de
hareket hızı ile ilgilidir. Siz çok kuvvete olup iyi bir uchi mata tekniğine sahip
olabilirsiniz fakat bu sürat (hız) ile birleşmedikçe uke kaçacak veya size parad
yapabilecektir.
Kas kuvveti, kuvvet ve hız gerektiren judo gibi sporlarda çok önemli bir belirleyicidir.
Siz çok güzel bir uchi mata tekniğini biyomekanik açılara uygun şekilde doğru, sür`atli
ve kuvvetli yapmadıkça iyi bir uchi mata yapamazsınız.
Kas kuvveti kas dokusunun meydana getirdiği maksimal kasılma ile kasların iyi
yerleşmiş ve yönüyle buna bağlı gelişen eklem momentine bağlıdır.
Yani çok iyi bir uchi mata yaparken atacağınız kişiyi dizin topuk ile arasındaki bölge
ile (gastronemius, soleus, tricepssuare) kasları ile kaldırmaya çalışırsanız, yani çok
uzak girerseniz kaldıraç manivela kolunu biyomekanik olarak iyi kullanamadığınız dan
UCHİ MATA’YI gerçekleştiremezsiniz (çok kuvvetli olsanız bile). Bunun örneklerini
hepiniz yaşamışsınızdır. UCHİ MATA gibi tüm JUDO tekniklerin de kas gücü hem kas
kuvveti hem de hareket hızı ile çok ilgilidir.Unutmayın, Sürat, gücün bir yan unsurudur…
JUDO tekniklerinde FT (fast twich) yani hızlı çabuk kasılan, çok sür`atli kas lifleri, ST (slow twich)
yani yavaş kasılan kas liflerine göre çok daha çabuk kasılırlar (Japon sensei N.H.
‘nın deneyini hatırlayın, modern judoda teori adlı kitabımda verdim). Bu yüzdendir ki judocular da çabuk kasılan kas lifleri daha
çoktur ve daha gelişmiştir. (Veya onların özelliklerini kazanmıştır) FT kas lifleri beyaz kas lifleridir. Otopsi masasında
kesildiğinde ST kas liflerine göre daha az kılcal damar ağına sahiptirler,
metabolizması daha çok Anaerobiktir. Maratoncu gibi dayanıklılık sporu yapanlarda
daha çok kan ve O2’ye ihtiyacı olan kas hücreleri bol damar ağı ile örülür kalp
buraya daha çok kan pompalar kılcal damarlarda aynı bir örümcek ağı gibi burada
sayı ve uzunluklarını artırırlar.
İyi Judocular da damar uzunluğu yan yana uzatabilsek 96.000 km uzunluktan 200.000
km uzunluğa kadar gelişebilir.
FT kas fibrilleri daha çok olan JUDO sporcuları daha hızlı kas kasılması ile daha çok
güç meydana getirirler.
Lokomotor (kas, tendon, kiriş, iskelet) sistemimizdeki tüm kas fibrillerinin (kası
meydana getiren iplikçikler) aynı tipten olduğu düşünülse de birçok iskelet kası hem
FT (çabuk kasılan) hem de ST (yavaş kasılan) fibrilleri içerir. Judocular da bu
fibrillerin sayısı (miktarı) kastan kasa, bireyden bireye değişir.
Mesela; ayakta sabit durmamıza yardımcı bir kas olan SOLEUS kası daha çok ST
(yavaş kasılan) kasları içerir. Oysa bunun tersine onun üzerine yerleşmiş olan iki
parça gözüken GASTRONEMİUS kasında daha çok FT (çabuk kasılan) fibrili vardır.
Hızlı koşarken, zıplarken, judo atışının sonuna doğru daha çok işe yarar.
JUDO gibi sürat isteyen sporlarda sıçrama koşma gibi hareketlerde sporcunun daha
iyi olması için FT fibrillerine daha çok ihtiyaç vardır.
Bisiklet uzun yüzme uzun koşu triatlon gibi dayanıklılık sporlarında damar ağı iyice
örülmüş, kan ve oksijence daha iyi beslenmiş ST lifleri önemlidir. Bu otopsi
masalarında, kas biyopsi çalışmalarında gözlemlenmiştir.
FT fibrilleri daha çok olanlar JUDO gibi kuvvet ve sürat gerektiren sporcularda daha
çok gelişir. Yalnız JUDO müsabakalarının süresi ve yapılan müsabakaların sayısı da
göz önüne alındığında Judocular da da dayanıklılığın çok önemli olduğunu uzun
koşular, istasyon çalışmaları, uzun randori, uchi komi ne waza ve diğer çalışmalarla
dayanıklılığın dolayısıyla vascularizasyonun (kılcal damar ağını artıran çalışmalar)
çok önemlidir.
Tüm karmaşık hareketlerde merkezi sinir sistemi sensomotorik sistemin oluşturduğu
denge sayesinde meydana gelir.
Merkezi sinir sisteminden (MMS) çıkan hareket potansiyelleri 1000-5000 civarında
kas lifinin bulunduğu sinir uçlarına ulaşır.
10-12 haftalık kuvvet antrenmanlarıyla meydana gelen kas gücü, kasta meydana
gelen enine kesit alanından çok kastaki sinir ağının gelişmesinden dolayı olduğu
bilinir bunu ispat etmek için yapılan deneylerden biri devamlı sağ kolla cirit, disk atan
sporcularla yapılmıştır. Sağ kolları ile attıkları halde sol kollarının da kuvvetlendiği
bulunmuştur.
Body building gibi sporlar da bu biraz değişir. Hiç çalışmayan kol bu sporda daha
zayıf ve güçsüz bulunmuştur.
Tek taraflı kuvvet antrenmanı, antrenman yapmayan diğer kol ve bacakta da kuvvet
artmasına sebep olduğu değişik klinik çalışmalarda tespit edilmiştir.
Uchi mata da kasın eklemde meydana çıkarttığı momentin büyüklüğü (döndürme
etkisi) kastaki kasılma yoğunluğuna, kasın kemikteki yapışma açısına (insertio) ve
kasın kemiğe yapışma noktası ile eklem merkezinden olabilen en uzak noktaya,
doksan derecelik acıyan yapışan kasta gelişen kasılma maksimum moment ortaya
çıkarır.
UCHİ MATA VE KUVVET
Eskilerde benim Jimnastik, halter ve yüzme şampiyonu olduğum devrelerde kuvveti
önce Somut kuvvet, birim kuvvet olarak ele alırdık (1956-1963).
Spor bilimi geliştikçe Genel kuvvetin herhangi bir spor branşına yönelik olmayan
genel anlamda tüm kasların kuvvetini anlatır.
Kuvveti genel ve özel olmak üzere ikiye ayırmak gerekir. Siz genel olarak çok
kuvvetli birey olsanız bile bir JUDO-UCHİ MATA tekniği için özel kuvvetinizi
geliştirmelisiniz. Bu UCHİ MATA tekniğin izdeki atışa katılan tüm kaslarınıza yönelik
olmalı.
JUDO da kuvvet ve güç tüm kasların yarattığı bir direnci karşılamaya ve de yenmeye
yöneliktir. Bazen kuvvet bir dirençle karşı karşıya kalan kasların kasılabilme yeteneği
ya da bu zorlu direnç karşısında belli ölçü ve sürede dayanabilme yeteneği olarak
yorumlanır.
Kasların uyarılabilme yetenekleri ile enerji temin etme potansiyellerinin geliştirilmesi
ile maksimum kuvvet, kuvvetin dayanıklılığı, kuvvetin çabukluğu, tepkili kuvvet
modern Judoda bilimsel antrenmanlarla geliştirile bilinir.
Judoyu düşünün bir müsabakada veya randori (antrenman müsabakası genelde
%70-%100 eforla yapılabilir) çöker kalkarsınız, öne geriye eğilirsiniz, iter çekersiniz,
kaldırıp indirirsiniz ve çok yönlü dönersiniz. Böylelikle bir halter, body, fitness,
jimnastik, atletizm branşlarının içerdiği özellikleri çalışırsınız.
Judo da bir halterci gibi kuvvetli, bir 100 metreci atlet gibi süratli, bir maratoncu gibi
dayanıklı, bir imnastikçi gibi esnek ve kıvrak, ve patlayıcı bir bodyci gibi özel kas gruplarınızı
geliştirip, kuvvetlendirmeli ve bir judocu gibi zeki çabuk karar veren fırsatları
değerlendiren, bio mekanik bilen özellikler kazanmalısınız.
Eskiden Judocu talebelerime bir SAT hocası gibi sert acıması bir ifade ile “beyler
hepiniz ayı gibi güçlü, yılan gibi kıvrak, at gibi koşan, deve gibi dayanıklı olacaksınız”
diye kükredim. Gırgır talebelerimden biri olan Süheyl YEŞİLNUR ağabeyiniz elini
kaldırıp “Namık hocam şimdi anladım neden bizi böyle acımasız, hayvan gibi çalıştırdığını” demişti… Bende ona şu kum torbası yeleğini sırtına giy, İncir altındaki
bu kamptan çıkmadan ayağına postallarını giy, eline iki adet 15 kiloluk dumbbell`ları al, önce Agamemnon teleferiğinin altından dağa koş, oradan koşarak İzmir konak,
oradan da koşarak buraya İncir altındaki judo kampına geleceksin dedim. Süheyl o
koşuyu 3 saat 25 dakikada bitirdi!...
Enerji potansiyeli geliştirmek öncelikle 1cm2 kas kesitinizin büyütülmesi, kuvvetinizin
devamlılığını geliştirmekle olur.
Judoda rakibin bacaklarının açık, dengesinin öne bozuk olduğu anı görüp bir de
Kaslarınızın çabuk uyarılabilme yeteneği ve sür`atini geliştirdiyseniz iyi bir teknik ve hızla
uyarılmış kaslar ile rakibin(uke) ayaklarını arasına fırlayıp (TOBİ KOMİ)
UCHİ MATA’nızı uygularsınız.
ÖZEL KUVVET çalışmaları judo ’da kendi özel tekniğinize (TOKUİ WAZA) yönelik
olmalıdır. UCHİ MATA da çeken, kaldıran kollarınızı, ( aslında kaldırma yoktur, hikite = çeken kol ve Tsurite = balık tutan kul vardır, yani bu Japonca balık tutan el, çeken elin hareketi ile başlayan ve uke ‘yi düşeceği doğrultuya doğru çekip ,iten eldir, atış hattına doğru ve ukeyi mindere gömercesine !!!...) omzunuzu el parmaklarınızı,
rakibi ve sizi taşıyan yerdeki ayağınızı, onu hızla havaya kaldırıp çeviren ayağınızı,
öne eğilmenizi sağlayan karın kaslarınızı ve onun zıttı(antagonist) sırt kaslarınızı ayrı
ayrı çalıştırmalısınız.
1964 Tokyo olimpiyatları hafif sıklet Judo şampiyonu NAKATANİ hocam beni ve
Alman Judo milli takımını Freiburg’da verim merkezinde Münih olimpiyatlarına hazırlamak için çalıştırırken dedikleri hala
kulağımdadır. NAKATANİ “Dünyada güçsüz hiçbir judocu yoktur” demişti ve “özellikle
kol, karın, sırt ve bacaklarınız çok güçlü olmalı” demişti.
Yani siz sıska bir kolla TAİ OTOSHİ, zayıf çırpı bir bacakla UCHİ MATA atışını güçlü ve tecrübeli bir rakibe karşı iyi
yapamazsınız. İyi bir judocu; iyi bir atlet, iyi bir halterci, iyi bir jimnastikci ve iyi bir bilim insanı, araştırmacı olmalıdır
.
JUDO ’da ÖZEL KUVVET antrenmanlarında dikkat edilecek faktörler;
• Kuvvetin yönü, açısı, etki doğrultusu, şiddeti buna bağlı.
• JUDO atışına katılan kasların (çekiciler, iticiler, döndürücüler, kaldırıcılar)
dönme momenti.
• Beyinden gelen emirlerin sıklığına (frekans)
• JUDO atışına katılan kasların izotonik, izometrik, oksotonik(eksantrik-
konsantrik) quasi- izometrik kasılma sıra ve süreleri.
• JUDO atışını gerçekleştiren kasların eklemlerdeki çıkış-giriş yerleşim açıları. (kısa kesiyoruz)
Modern judoda teori adlı kitabımızdan
Namık Ekin
Diğer Yazarlar